Kandiller, Türk kültürüne İslamiyet’in etkisiyle girmiş ve hem dini hem toplumsal boyutları olan özel günlerdir. Kandiller, özellikle camilerde kandillerin yakılmasıyla anılır, dualar edilir ve ibadetler yoğunlaşır.
Türk kültüründe kandillerin hem manevi anlamı hem de toplumsal etkileri vardır.
“Kandil” kelimesi Arapça kökenli olup “ışık, meşale” anlamına gelir ve manevi aydınlanmayı, nurlanmayı simgeler.
Bu gecelere has Kur’an okunur, namazlar kılınır. Allah’a şükür ve tövbe edilir. Sosyal dayanışma ve hayır işleri yapılır.
Peygamber Hz. Muhammed’in doğumunu konu alan Mevlit Kandili ile mevlit okutularak o kutsal gün yeniden canlandırılarak kutsal ruhun bireyde uyanması amaçlanarak özel gece olarak kutlanmaktadır.
Bu bağlamda peygamber sevgisi, insanlık için rehberlik ve örnek hayatı hatırlama ve hayatında rol model olarak yaşaması amaçlanır.
Burada ilginç olan peygamberin ruhunun günümüz bireylerinde uyanması iken bireyin peygamberden önceki çöl şartlarında oluşan Arap kültürünün yaşatılmasına yönelik eğitim ve istekte bulunulmasıdır.
Halbuki burada asıl olan peygamberin düşünce yapısı ve ideallerinin aktarılmasıdır. Bu durum, farklı mekan ve zamanda yaşayan bireylerin yaşamlarında tezatlık oluşturarak asıl olandan uzaklaşılmasına neden olunmaktadır.
Peygamberin ve peygamberliği ortaya çıktığı şartlarda dönemin evrensel sorunlarını tespit edip, kabileler halinde yaşayan yerel halkların, evrensel insan hak ve misyonuna katılmasına yönelik verdiği mücadelede abdest, namaz, oruç gibi bireysel ve toplumsal gelişim ve eğitime yönelik eylemler bağlamından kopartılarak ideolojileştirilip kimlik ayrıştırma aracına dönüştürülmüştür.
Günümüz şartlarında bu kandiller aracılığıyla aile ve komşuluk ilişkileri ile toplumsal dokunun-yapının pekişmesini, yardımlaşma ve paylaşma duygularının gelişmesini sağlandığı gibi bireylerin ruhsal temizlenip bireyin kendi aslını düşünüp aslına yönelmesine de neden olan günler olarak değerlendirilmektedir.
Bazı odaklarca bu tür günlerin dinde olmadığı ve sonradan ekleme olarak görse de Türk Milletinin inanç yapısının toplumsal birlik ve yardımlaşmayı, paylaşmayı esas aldığı ve bu inanç yapılarından biri olan Mevlit Kandili kutlu, milletimiz daim olsun.
