Nefesi hâlâ oksijen–azot oranıyla anlatıyorsak, meseleyi en başından kaçırıyoruz. Çünkü nefes dediğimiz şey, kimya tablosundan ibaret değil; varlığın dolaşıma girdiği bir hâl değişimi. Atmosfer dediğimiz alan ölü bir boşluk değil.
Güneşle ısınan, hareketlenen, eser hâline gelen bir akış. Latifleşen madde, maddenin hal değiştirmiş fonksiyonel yazılım boyutu olarak değerlendirilmektedir. Yani nefes, varlığın insana, insanın varlığa dönüşüm noktasıdır.
İnsan bu uğrağı sadece içeri almaz; ayırır, çözer, dönüştürür. Nefesle gelen her şey aynı kalmaz. İçeri giren, içeride başka bir şeye dönüşür. Metabolizma dediğimiz şey, aslında bir tür anlam üretim hattıdır. Dışarısı içeriye çevrilir, işe yarayan tutulur, fazlalık bırakılır. İnsan bu yüzden sadece yaşayan değil, çözen bir varlıktır.
Duyular da sanıldığı gibi pasif alıcılar değildir. Kulak ses almaz; titreşimi anlamlı hâle getirir. Göz nesne görmez; ışığı çözümler. Beyin dış dünyayı kopyalamaz, yeniden kurar. Yani insanın yaşadığı dünya, dışarıdaki dünya değil; içeride çözümlenmiş hâlidir.
Asıl kırılma burada başlar. Çünkü görme, dışarıdan gelen fotonlarla başlamaz. Görme, içerideki bakma isteğiyle başlar. İnsan bakmaya niyet etmeden, dünya görünür olmaz. Göz sadece pencereyse, içeride bakan biri olmak zorundadır. Aksi hâlde ışık gelir, retina uyarılır ama anlam doğmaz.
Bu yüzden aynı manzaraya bakan iki insan, aynı şeyi görmez. Çünkü biri bakar, diğeri sadece görür. Biri arar, diğeri alışkanlığını seyreder. Görme dediğimiz şey, niyetle başlar; veri sonradan gelir. Dünya, çağrılmadan konuşmaz.
İnanç tam da bu noktada devreye girer. İnanç yalnızca “neye inanıyorum” sorusu değildir. İnanç, neyi görmeye izin verdiğimdir. Donmuş bir dünya görüşü, donmuş bir algı üretir. İnsan kendini belli kalıplara kilitlediğinde, evren de ona sadece o kadarlık bir yüz gösterir. Daha fazlası oradadır ama çağrılmamıştır.
O yüzden metinler “bakmıyorlar”, “işitmiyorlar”, “akletmiyorlar” derken bir organ eksikliğinden söz etmez.
Yönelim eksikliğinden söz eder. Veri vardır ama çözüm yoktur. Işık vardır ama bakış yoktur. Nefes vardır ama varlık hâline gelmez.
İnsan, neyi mümkün görüyorsa onu yaşar. Neyi soruyorsa onu duyar.
Neye bakmaya cesaret ediyorsa, dünya ona oradan açılır.
Nefes bu yüzden sadece içeri giren hava değil; insanın varlığa açıldığı ilk kapıdır. O kapıyı nasıl kullandığımız, nasıl bir dünyada yaşayacağımızı belirler.
